het thema

mensenzoon, de messias
met de wolken des hemels kwam iemand gelijk een mensenzoon

Mijn roman draagt de titel “De Derde Tempel”. Dat is al vanaf het eerste concept zo geweest. Ik heb nooit iets  anders overwogen, aangezien de derde tempel de verbindende schakel is tussen het verhaal en het thema van mijn roman.

In het verhaal fungeert de derde tempel als motief voor de moord op keizer Domitianus. Josephus, één van de drie samenzweerders tegen de keizer, was een Joodse priester  die in de tempel van Jeruzalem diende. In 70 CE werd die tempel door de Romeinse veldheer en latere keizer Titus vernietigd. Josephus verloor daardoor niet alleen zijn beroep, maar ook de status die daaraan was verbonden. Om die status terug te krijgen, wilde hij een nieuwe tempel bouwen. Daar had hij veel voor over. Uiteindelijk zelfs een moord.

de messias

De herbouw van de tempel plaatste Josephus wel voor een probleem. Zoals ik op mijn pagina “de Joodse tempel” toelicht, vernietigde Titus de tempel van Jeruzalem voor de tweede maal. De eerste keer deden de Babyloniërs dat (in 587 BCE). De nieuwe tempel die Josephus wilde bouwen, zou dus de derde tempel worden die op de Tempelberg  verrees. En die derde tempel nu, wordt volgens de Joodse traditie gebouwd door de messias.

Om zijn tempel terug te krijgen, moest Josephus dus op zoek naar de messias. Dat is het thema van mijn roman en tegelijkertijd één van de grootste religieuze thema’s op aarde. Hele volksstammen wachten al duizenden jaren op zijn (terug)komst. Niemand weet echter wanneer hij komt. Niemand weet ook hoe hij eruit ziet. Toch zijn miljoenen gelovigen bereid om ten dienste van hun messias hun leven te offeren en dat van hun medemens te nemen. Dat is wat mij fascineert, daarom schrijf ik een trilogie rond de Tempelberg.

de mensenzoon op de wolken

Hierboven schrijf ik dat niemand weet hoe de messias er uitziet. Dat is juist. Toch kunnen we wel het een en ander over hem zeggen. De Tenach (de Joodse benaming voor het Oude Testament) staat namelijk bol van de verwijzingen naar hem. Voordat ik met het schrijven van mijn roman begon, heb ik al die verwijzingen onder elkaar gezet. Dat leverde een uitgebreide lijst op met kenmerken waaraan de messias moet voldoen. Bij zijn zoektocht naar de bouwer van de derde tempel gebruikte Josephus die lijst natuurlijk. Het bleek alleen niet eenvoudig om iemand te vinden die aan alle kenmerken voldeed.

In de dertig jaar (70-100 CE) dat Josephus naar zijn messias zocht, was het Christendom met een spectaculaire opmars bezig. Het nieuwe geloof trok massa’s mensen aan. De kerken stroomden vol. En ook het Christendom kende een messias: Jezus van Nazareth. Volgens de Christenen sloegen de verwijzingen uit het Oude Testament op hem. Daarom namen ze veel van die verwijzingen in hun Nieuwe Testament over. Zo schreef Marcus (13:26) in zijn evangelie: “en dan zullen ze de mensenzoon zien komen op de wolken”. Dat had hij bijna letterlijk overgenomen uit Daniël (7:13): “met de wolken des hemels kwam iemand gelijk een mensenzoon”.

Toch lieten maar weinig Joden zich door de Christelijke kopieerdrift overtuigen. Slechts een beperkt aantal van hen bekeerde zich tot het nieuwe geloof. Het gros weigerde Jezus als messias te erkennen. Het waarom daarvan, behandel ik op mijn webpagina ‘Jezus en de derde tempel‘. In mijn roman ga ik daar natuurlijk nog dieper op in.

de Romeinse messias

Tegenwoordig denken we bij het messianisme voornamelijk aan het Christendom en het Jodendom. In de tijd van Josephus was het geloof in de komst van de Vredevorst echter wijder verbreid. Het grootste deel van de Romeinen geloofde namelijk in een heerser die in het Midden-Oosten zou opstaan en het rijk een permanente vrede zou brengen. Dat blijkt uit veel van de klassieke literatuur die ons is overgeleverd. Het bekendste voorbeeld daarvan is de vierde ecloge van Vergilius, waaraan ik op deze website een hele pagina heb gewijd.

De mare van de Vredevorst leidde bij de Romeinen niet tot een afwachtende berusting, maar tot een streven naar de vervulling ervan. Tenminste twee keizers profileerden zich bewust als Vredevorst: Augustus en Vespasianus. De laatste speelt een belangrijke rol in mijn roman. Ik beschrijf daarin onder meer hoe hij de titel Vredevorst probeerde te verwerven door de tempel van Janus (oorlogsgod) te sluiten en een tempel voor Pax (godin van de vrede) te bouwen. Josephus voedde die ambitie van de keizer en probeerde hem zo tot de bouw van de derde Joodse tempel te bewegen.