Theodora en Sisinnius

Theodora, Fonseca bust
Theodora (Fonseca buste)

Als je de foto hiernaast ziet, kun je je moeilijk voorstellen dat Theodora en Sisinnius twee katholieke heiligen zijn. Toch ken ik het stel uit de kerk, uit de Basilica di San Clemente al Laterano om precies te zijn. Daar in de kelder trof ik hun legende aan, uitgebeeld in drie fresco’s.

Het verhaal van Theodora en Sisinnius is verbonden aan dat van paus Clemens I. Volgens de katholieke kerk was hij namelijk degene die het echtpaar tot het Christendom bekeerde.

Mijn roman begint echter decennia voor die tijd en als schrijver stond ik voor de vraag hoe hun leven er toen uit moet hebben gezien. Ik ging daarom op zoek naar beelden en achtergronden. Wat Theodora betreft, was ik er snel uit: mijn favoriete buste uit de Flavische tijd is de ‘Fonseca buste‘ en toen die in alle opzichten bleek te voldoen, koos ik haar als model.

De buste is een beeld van een vrouw die behoorde tot de senatorenstand (de hoogste stand in het Romeinse rijk) en haar kapsel is kenmerkend voor de Flavische tijd. Het is overigens de vraag of de krullen echt zijn, want veel Romeinse vrouwen uit die tijd droegen haarstukjes of zelfs hele pruiken.

de legende van Theodora en Sisinnius
legende Theodora en Sisinnius, basiliek St. Clemens, Rome
Legende Theodora en Sisinnius

De fresco hiernaast toont een deel van de katholieke legende van Theodora en Sisinnius. Ze begint op het moment dat Theodora zich al had laten bekeren. Haar man Sisinnius was het niet met die keuze eens. Hij vreesde de gevolgen. Keizer Domitianus stond namelijk bekend als Christenvervolger en de lichtste straf die hij voor ‘atheïsme’ uitsprak was de verbanning naar een onherbergzaam oord.

Omdat Theodora niet naar de smeekbedes en argumenten van haar man wilde luisteren, beproefde Sisinnius zijn geluk bij paus Clemens I. In eerste instantie probeerde hij de paus te overreden. Toen dat niet lukte, greep hij naar zwaardere middelen. Hij huurde drie vechtersbazen in om Clemens te ontvoeren en aan de keizer voor te geleiden.

Ver kwamen ze niet. Doordat God ingreep. Zoals uit het onderste deel van de fresco blijkt, strooide de Almachtige zand in de ogen van Sisinnius en zijn mannen. Daardoor zeulden ze in plaats van Clemens een pilaar mee naar buiten. Aangezien zo’n passage op de moderne lezer ongeloofwaardig overkomt, heb ik die uit mijn roman weggelaten. In plaats daarvan heb ik een wending verzonnen die dicht bij de geest van de legende blijft.

Na de mislukte ontvoering wordt Sisinnius ernstig ziek. Als de Romeinse artsen hem hebben opgegeven, vraagt Theodora aan Clemens om aan het ziekbed van haar man te bidden. Het wonder geschiedt: Sisinnius geneest en treedt, als eerste senator tot de kerk toe.

het beeld van Sisinnius
senator Sisinnius, Theodora, basiliek St. Clemens
Sisinnius

Terwijl ik bij Theodora direct wist, dat zij de vrouw van de Fonseca buste moest zijn, kostte het me moeite om bij Sisinnius een passend beeld te vinden. Pas toen ik de eerste ruwe schets van mijn verhaal af had, lukte het me een geschikte kop vinden. Toen wist ik namelijk pas wat voor man het was.

Bij de verdere detaillering van Sisinnius ben ik van het beeld hiernaast uitgegaan. Het is van een onbekende man uit de eerste eeuw. De reden dat ik het passend vond, is dat zowel het beeld als de Sisinnius uit de legende geen bijster intelligente indruk wekken. Misschien doe ik er het oorspronkelijke model onrecht mee aan, maar zijn kop is gehouwen voor de rol die Sisinnius in mijn roman speelt.